Làm thế nào để thiết lập lối thoát hiểm hiệu quả trong nhà phố? (Cập nhật 2025)

Nhà phố – đặc biệt là nhà ống trong đô thị – thường có thiết kế hẹp, chỉ có một mặt tiền, chiều sâu dài, và đôi khi chỉ có một lối ra duy nhất là cửa chính. Trong điều kiện xảy ra hỏa hoạn, kiểu thiết kế này vô tình biến căn nhà thành “chiếc hộp tử thần”, nơi người trong nhà rất dễ bị mắc kẹt.

Trong những năm gần đây, nhiều vụ cháy nhà phố gây thương vong nghiêm trọng đều có điểm chung là thiếu lối thoát hiểm hoặc bị bịt kín bởi cửa cuốn, song sắt, không có đường thoát nạn thay thế.

Vậy thiết lập lối thoát hiểm trong nhà phố như thế nào cho hiệu quả, đúng quy định và an toàn? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Vì sao nhà phố cần đặc biệt chú trọng lối thoát hiểm?

🔥 Nguy cơ cháy nổ luôn tiềm ẩn

• Sử dụng nhiều thiết bị điện trong không gian hẹp

• Cấu trúc nhà ống khiến khói lan nhanh và bốc lên cao

• Thường không có hệ thống PCCC tự động

• Thói quen dùng cửa cuốn, song sắt kín toàn bộ ban công, giếng trời

📌 Khi cháy xảy ra:

• Ngọn lửa có thể bao trùm toàn bộ tầng trệt chỉ sau 1–2 phút

• Khói đen bốc lên nhanh theo cầu thang, chặn lối lên xuống

• Người bên trong nếu không có lối thoát phía sau, gần như không còn đường sống

✅ Lối thoát hiểm chính là “con đường sống” quan trọng nhất, đôi khi chỉ cần vài giây để quyết định sống – chết.

2. Lối thoát hiểm là gì? Có bắt buộc không?

Theo Luật PCCC sửa đổi 2024 và Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3890:2023, lối thoát hiểm là:

“Lối đi được bố trí sẵn trong nhà, không bị cản trở, dẫn trực tiếp ra nơi an toàn khi có cháy nổ hoặc sự cố khẩn cấp.”

📌 Từ 01/7/2025:

• Mọi nhà ở riêng lẻ tại đô thị có từ 2 tầng trở lên bắt buộc phải có ít nhất 2 lối thoát hiểm

• Các cửa cuốn phải có cơ chế mở bằng tay khi mất điện

• Ban công, giếng trời, sân thượng nếu có song sắt phải bố trí cửa thoát hiểm hoặc điểm phá dỡ nhanh

3. Những sai lầm phổ biến khi thiết kế nhà phố gây cản trở thoát hiểm

4. Cách thiết lập lối thoát hiểm hiệu quả trong nhà phố

✅ 4.1. Luôn đảm bảo tối thiểu hai lối thoát nạn

• Cửa chính: nếu là cửa cuốn, phải có tay quay mở cơ từ bên trong

• Cửa sau: nếu không có, nên cải tạo lối thoát ra hẻm sau (nếu có)

• Lối lên mái, sân thượng: cần thông thoáng, không khóa trái

• Ban công: bố trí cửa sắt mở được, hoặc có dụng cụ phá khẩn cấp

💡 Với nhà ống chỉ có một mặt tiền: nên cải tạo thêm lối ra ban công kết hợp thang dây/giếng trời mở

✅ 4.2. Thiết kế cửa thoát hiểm tại ban công

• Không bịt kín ban công bằng lưới sắt

• Nếu bắt buộc làm khung bảo vệ, bố trí cửa sắt có bản lề khóa bên trong, dễ mở khi cần

• Trang bị búa phá kính, dụng cụ phá lưới nếu khẩn cấp

🔐 Cửa sắt thoát hiểm nên có khóa gài đơn giản, không dùng ổ khóa phức tạp

✅ 4.3. Trang bị thang dây thoát hiểm từ tầng cao

• Có thể dùng từ ban công, cửa sổ tầng 2, tầng 3

• Nên mua loại chịu lực ≥ 200kg, dài 5–10m

• Đặt gần ban công, trong tủ, hoặc hộp cứu nạn có ghi chú rõ ràng

💡 Thang dây loại tốt hiện chỉ khoảng 700.000 – 1.200.000 VNĐ, dễ sử dụng và gọn nhẹ.

✅ 4.4. Giữ cầu thang và lối đi thoáng – tránh cản trở

• Không để xe máy, đồ đạc cồng kềnh chắn cầu thang

• Đèn cầu thang phải sáng, có pin dự phòng khi mất điện

• Đóng cửa cầu thang kín khói, nếu có thể – ngăn khói lan lên

✅ 4.5. Dán sơ đồ thoát nạn tại vị trí dễ thấy

• Vẽ sơ đồ đơn giản: phòng → cầu thang → cửa chính → lối phụ

• Đặt gần cửa ra vào hoặc cầu thang

• Dán thêm số điện thoại cứu hỏa: 114

5. Lưu ý đặc biệt với nhà có cửa cuốn

Cửa cuốn là loại cửa phổ biến trong nhà phố hiện đại, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro khi có sự cố cháy nổ.

❗Nếu mất điện – không thể mở cửa bằng remote

=> Người trong nhà dễ bị kẹt lại khi cần thoát hiểm

✅ Cách khắc phục:

• Chọn loại cửa cuốn có chốt mở tay (tay quay trong)

• Thường xuyên kiểm tra bộ lưu điện UPS

• Dán hướng dẫn mở cửa cuốn bằng tay tại vị trí dễ nhìn

💡 Có thể lắp nút bấm khẩn cấp mở cửa cuốn, hoặc cửa nhỏ tích hợp trong thân cửa chính

6. Hướng dẫn kỹ năng thoát hiểm an toàn khi có cháy

Dù đã thiết lập lối thoát hiểm, bạn vẫn cần nắm rõ kỹ năng thoát nạn cơ bản:

• Không hoảng loạn, tìm khăn ướt che miệng mũi

• Không dùng thang máy

• Cúi thấp người, di chuyển men tường

• Nếu cầu thang bị lửa chắn, di chuyển lên tầng cao hơn → gọi 114 → ra ban công chờ cứu

• Nếu có khói dày, đóng kín cửa, dùng vải ướt chặn khe cửa

7. Một số thiết bị hỗ trợ thoát hiểm nên có trong nhà phố

8. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

❓ Nhà tôi chỉ có một mặt tiền, không thể mở cửa sau – làm sao để thoát hiểm?

Bạn có thể:

• Bố trí thang lên mái, sân thượng thoáng

• Dùng ban công thoát hiểm + thang dây

• Đảm bảo cửa cuốn có cơ chế mở tay + không cản cầu thang

❓ Tôi làm song sắt kín ở ban công để chống trộm, có vi phạm không?

Không vi phạm, nhưng bắt buộc:

• Có cửa mở được từ bên trong

• Hoặc phải có điểm phá dỡ (mắt lưới yếu, bản lề ngầm)

• Nếu không có, bạn có thể bị xử lý khi vi phạm quy định PCCC

❓ Có bắt buộc lắp đèn thoát hiểm trong nhà ở không?

Luật chưa bắt buộc với nhà dân, nhưng cơ quan chức năng khuyến cáo nên có, đặc biệt là nhà 3 tầng trở lên.

Kết luận

Nhà phố là nơi an cư của hàng triệu gia đình Việt Nam. Tuy nhiên, cấu trúc dạng ống, một lối ra vào, và thói quen xây dựng kín mít khiến các vụ cháy tại đây thường để lại hậu quả thương tâm.

Một lối thoát hiểm được thiết kế đúng – có thể cứu cả gia đình khi nguy hiểm xảy ra.

Đừng đợi “có chuyện mới làm” – hãy thiết lập lối thoát hiểm ngay từ hôm nay, cải tạo, trang bị và hướng dẫn người thân những điều cơ bản. Mỗi hành động nhỏ chính là sự chuẩn bị cho điều không mong muốn trong tương lai.