Trong những năm gần đây, công tác kiểm tra phòng cháy chữa cháy (PCCC) đối với cửa hàng, kho xưởng, nhà ở kết hợp kinh doanh và doanh nghiệp được siết chặt hơn nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư và khu sản xuất. Nhiều cơ sở chỉ khi nhận thông báo kiểm tra mới bắt đầu rà soát thiết bị, hồ sơ và hệ thống an toàn.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít đơn vị bị nhắc nhở, xử phạt hoặc yêu cầu khắc phục vì những lỗi rất cơ bản như bình chữa cháy hết hạn, lối thoát hiểm bị chắn, dây điện quá tải hoặc thiếu hồ sơ theo dõi PCCC.
Việc chủ động kiểm tra định kỳ không chỉ giúp cơ sở đáp ứng yêu cầu của lực lượng chức năng mà quan trọng hơn là giảm nguy cơ xảy ra hỏa hoạn gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản.

Dưới đây là 15 hạng mục quan trọng mà mọi cửa hàng, cơ sở kinh doanh và doanh nghiệp nên rà soát trước khi lực lượng PCCC đến kiểm tra.
Mục Lục
1. Kiểm Tra Bình Chữa Cháy
Đây là hạng mục đầu tiên thường được kiểm tra tại hầu hết cơ sở kinh doanh.
Những lỗi phổ biến gồm:
- Bình hết hạn sử dụng
- Kim đồng hồ tụt áp
- Bình bị rò rỉ
- Mất niêm phong
- Đặt ở vị trí khó lấy
Checklist cần kiểm tra:
- Bình còn hạn
- Tem kiểm định rõ ràng
- Kim đồng hồ ở vạch xanh
- Có hướng dẫn sử dụng
- Đặt nơi dễ quan sát
Tùy mô hình kinh doanh mà cần bố trí số lượng bình phù hợp.
2. Hệ Thống Điện Có An Toàn Hay Không
Phần lớn các vụ cháy hiện nay đều liên quan đến sự cố điện.
Lực lượng kiểm tra thường chú ý:
- Dây điện có gọn gàng không
- Có hiện tượng câu mắc tạm bợ không
- Ổ cắm có quá tải không
- Aptomat có phù hợp công suất không
Các lỗi thường gặp:
- Dây điện cũ bong tróc
- Dùng nhiều thiết bị chung một ổ điện
- Không tách riêng thiết bị công suất lớn
Đây là hạng mục cần xử lý sớm vì nguy cơ cháy rất cao.
3. Lối Thoát Hiểm Có Thông Thoáng Không
Một trong những nguyên nhân gây thương vong lớn khi cháy là không thể thoát nạn kịp thời.
Cần kiểm tra:
- Hành lang có bị chắn không
- Cửa thoát hiểm có khóa không
- Có hàng hóa cản đường không
- Cầu thang thoát hiểm có dễ di chuyển không
Nếu sử dụng cửa cuốn nên:
- Có bộ lưu điện
- Có khóa mở khẩn cấp
- Có lối thoát phụ
4. Nội Quy Và Biển Báo PCCC
Nhiều cơ sở thiếu:
- Nội quy PCCC
- Biển cấm lửa
- Biển cấm hút thuốc
- Sơ đồ thoát hiểm
Đây là lỗi khá phổ biến khi kiểm tra thực tế.
Các bảng hướng dẫn nên:
- Treo nơi dễ nhìn
- Chữ rõ ràng
- Không bị che khuất
5. Hệ Thống Báo Cháy Có Hoạt Động Không
Đối với:
- Nhà xưởng
- Chung cư mini
- Kho hàng
- Quán karaoke
- Nhà hàng
hệ thống báo cháy gần như là yêu cầu bắt buộc.
Checklist cần kiểm tra:
- Đầu báo khói hoạt động tốt
- Chuông báo cháy còn sử dụng được
- Có nguồn điện dự phòng
- Không bị vô hiệu hóa
6. Đèn Exit Và Đèn Sự Cố
Khi xảy ra cháy và mất điện, đèn exit giúp định hướng thoát nạn.
Các lỗi phổ biến:
- Đèn hỏng pin
- Không sáng
- Bị che khuất
- Không đúng vị trí
Nên kiểm tra định kỳ để đảm bảo hoạt động khi cần.
7. Khu Vực Chứa Hàng Hóa
Lực lượng PCCC thường chú ý đến:
- Kho chứa giấy
- Vải vóc
- Nhựa
- Bao bì carton
- Hóa chất dễ cháy
Các lỗi thường gặp:
- Chất hàng sát trần
- Chắn ổ điện
- Không có khoảng cách an toàn
Điều này khiến đám cháy lan rất nhanh nếu xảy ra sự cố.
8. Khu Vực Bếp Và Gas
Đối với quán ăn, nhà hàng hoặc bếp tập thể, đây là hạng mục cực kỳ quan trọng.
Cần kiểm tra:
- Van gas
- Dây dẫn gas
- Rò rỉ khí gas
- Thiết bị ngắt gas khẩn cấp
Không nên:
- Để vật dễ cháy gần bếp
- Dùng bếp gas mini sang chiết
- Đặt bình gas trong không gian kín
9. Hồ Sơ Theo Dõi Công Tác PCCC
Nhiều cơ sở có thiết bị nhưng không có hồ sơ theo dõi.
Một số giấy tờ thường được kiểm tra:
- Sổ theo dõi PCCC
- Biên bản kiểm tra định kỳ
- Hồ sơ bảo trì thiết bị
- Danh sách phân công nhiệm vụ
Việc lưu trữ hồ sơ đầy đủ giúp chứng minh cơ sở có thực hiện công tác an toàn định kỳ.
10. Nhân Viên Có Được Hướng Dẫn PCCC Không
Khi xảy ra cháy, con người là yếu tố quyết định khả năng xử lý ban đầu.
Lực lượng kiểm tra có thể hỏi:
- Nhân viên biết dùng bình chữa cháy không?
- Có biết gọi cứu hỏa không?
- Có biết ngắt điện khẩn cấp không?
Nhiều nơi trang bị đầy đủ thiết bị nhưng nhân viên hoàn toàn không biết sử dụng.
11. Thiết Bị Chữa Cháy Có Đủ Số Lượng Không
Một lỗi phổ biến là:
- Diện tích lớn nhưng quá ít bình chữa cháy
- Chỉ đặt tập trung một khu vực
Nguyên tắc:
- Phân bố hợp lý
- Dễ tiếp cận
- Không bị che khuất
Đặc biệt với kho hàng và nhà xưởng, số lượng thiết bị phải phù hợp diện tích và nguy cơ cháy.
12. Kiểm Tra Cửa Cuốn Và Chuồng Cọp
Nhiều nhà ở kết hợp kinh doanh hiện nay:
- Bịt kín ban công
- Làm khung sắt cố định
- Chỉ có một lối thoát
Đây là nguy cơ rất lớn khi cháy xảy ra.
Nếu có chuồng cọp nên:
- Có cửa mở khẩn cấp
- Có chìa khóa dễ lấy
- Không khóa chết nhiều lớp
13. Khu Vực Để Xe Có An Toàn Không
Xe máy, xe điện và pin lithium hiện là nguồn gây cháy đáng lo ngại.
Checklist cần kiểm tra:
- Không sạc xe qua đêm
- Không để xe chắn lối thoát hiểm
- Có khoảng cách thông thoáng
Đặc biệt với chung cư mini và nhà trọ, khu vực để xe cần được chú ý nhiều hơn.
14. Kiểm Tra Nguồn Nước Và Thiết Bị Hỗ Trợ Chữa Cháy
Đối với cơ sở lớn cần:
- Có họng nước chữa cháy
- Có máy bơm hoạt động tốt
- Có vòi chữa cháy đầy đủ
Nhiều nơi khi kiểm tra mới phát hiện:
- Máy bơm hỏng
- Vòi bị rò nước
- Không đủ áp lực nước
15. Phương Án Xử Lý Khi Có Cháy
Đây là nội dung rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ.
Một phương án cơ bản cần có:
- Người báo cháy
- Người cắt điện
- Người hướng dẫn thoát nạn
- Người dùng thiết bị chữa cháy
Ngoài ra nên:
- Tập huấn định kỳ
- Diễn tập thoát nạn
- Cập nhật phương án khi thay đổi mặt bằng
Những Lỗi PCCC Phổ Biến Dễ Bị Nhắc Nhở
Nhiều cơ sở thường mắc các lỗi như:
- Bình chữa cháy hết hạn
- Hàng hóa chắn lối thoát hiểm
- Dây điện chằng chịt
- Không có nội quy PCCC
- Không kiểm tra thiết bị định kỳ
Đây đều là các lỗi có thể khắc phục nhanh nếu chủ động rà soát sớm.
Vì Sao Không Nên Chỉ “Đối Phó” Khi Kiểm Tra PCCC?
Nhiều người chỉ dọn dẹp hoặc bổ sung thiết bị khi nhận thông báo kiểm tra. Tuy nhiên, điều này không giúp giảm nguy cơ cháy thực tế.
PCCC hiệu quả không nằm ở việc:
- Mua thiết bị cho có
- Treo bảng cho đủ
- Làm hồ sơ đối phó
Mà nằm ở:
- Khả năng xử lý khi sự cố xảy ra
- Ý thức an toàn hằng ngày
- Việc kiểm tra định kỳ liên tục
Một bình chữa cháy còn hoạt động tốt hay một lối thoát hiểm thông thoáng có thể cứu sống rất nhiều người trong vài phút đầu tiên.
Những Mô Hình Kinh Doanh Cần Đặc Biệt Chú Ý PCCC
Các cơ sở có nguy cơ cháy cao gồm:
- Shop quần áo
- Kho hàng online
- Nhà xưởng nhỏ
- Quán karaoke
- Nhà hàng
- Chung cư mini
- Nhà ở kết hợp kinh doanh
Điểm chung là:
- Nhiều vật liệu dễ cháy
- Dùng điện công suất lớn
- Không gian kín
- Mật độ người cao
Kết Luận
Việc chuẩn bị tốt trước khi lực lượng PCCC đến kiểm tra không chỉ giúp cơ sở hạn chế vi phạm mà quan trọng hơn là nâng cao mức độ an toàn thực tế cho người và tài sản.
Chỉ một dây điện quá tải, một lối thoát hiểm bị chắn hoặc một bình chữa cháy mất áp cũng có thể khiến hậu quả của một vụ cháy trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều.
Thay vì chờ đến khi có thông báo kiểm tra mới rà soát, các cửa hàng và doanh nghiệp nên xây dựng thói quen kiểm tra định kỳ để giảm thiểu tối đa nguy cơ cháy nổ trong quá trình hoạt động.

